راهنمای جامع مقایسه و انتخاب کلید حرارتی (MPCB) و رله بی‌متال اشنایدر الکتریک

 

حفاظت از الکتروموتورها در برابر خطاهای جریانی از ارکان اصلی طراحی تابلوهای برق صنعتی است. برند اشنایدر الکتریک (Schneider Electric) برای این منظور دو تجهیز پرکاربرد شامل کلید حرارتی محافظ موتور (سری TeSys GV) و رله اورلود بی‌متال (سری TeSys LRD) را طراحی کرده است که هرکدام کاربردها و ویژگی‌های ساختاری متفاوتی دارند.

۱. تفاوت‌های بنیادی کلید حرارتی و بی‌متال اشنایدر

• نوع و دامنه حفاظت: کلید حرارتی اشنایدر (MPCB) یک تجهیز چندمنظوره است که از موتور در برابر اضافه بار (حرارتی) و اتصال کوتاه (مغناطیسی) محافظت می‌کند. در مقابل، رله بی‌متال (LRD) صرفاً تجهیز حفاظتی در برابر اضافه بار است و توانایی تشخیص یا قطع جریان اتصال کوتاه را ندارد.
• مکانیزم و استقلال عملکرد: کلید حرارتی دارای مکانیزم حرارتی-مغناطیسی مستقل است و بدون نیاز به تجهیزات جانبی، توانایی قطع مستقیم مدار قدرت موتور را دارد. اما بی‌متال به‌تنهایی قادر به قطع مدار قدرت نیست و باید حتماً همراه با یک کنتاکتور (مانند سری LC1D) و فیوز/کلید بالادستی استفاده شود؛ قطعی مدار در بی‌متال از طریق کنتاکت‌های کمکی (95-96) و فرمان به بوبین کنتاکتور انجام می‌پذیرد.
• سرعت واکنش به خطا: کلید حرارتی بر اثر وقوع اتصال کوتاه به کمک رله مغناطیسی خود در کسری از ثانیه (چند میلی‌ثانیه) مدار را قطع می‌کند. بی‌متال در برابر اتصال کوتاه بی‌دفاع است و عملکرد آن در برابر اضافه بار نیز با تأخیر زمانی تدریجی همراه است تا جریان راه‌اندازی اولیه موتور باعث قطع ناگهانی نشود.
• ابعاد و پایداری محیطی: کلیدهای حرارتی ساختاری فشرده‌تر دارند، فضای کمتری در تابلو اشغال می‌کنند، پایداری بالاتری در برابر تغییرات دمای محیط نشان می‌دهند و امکان تنظیم دقیق‌تر جریان را فراهم می‌سازند. بی‌متال‌ها به دمای محیط حساس‌ترند و همراه با کنتاکتور فضای عمودی بیشتری می‌گیرند.

۲. جدول مقایسه فنی تجهیزات حفاظت موتور اشنایدر

 

ویژگی / مشخصه	کلید حرارتی اشنایدر (TeSys GV)	رله بی‌متال اشنایدر (TeSys LRD)
نوع حفاظت	اضافه بار + اتصال کوتاه	فقط اضافه بار
مکانیزم عملکرد	حرارتی (بی‌متال) + مغناطیسی (سنسور جریان)	فقط حرارتی (خم شدن نوار دو فلزی)
استقلال در قطع مدار	کاملاً مستقل (قطع مستقیم تیغه‌های قدرت)	وابسته به کنتاکتور (از طریق کنتاکت کمکی 95-96)
سرعت قطع اتصال کوتاه	بسیار سریع (در کسری از میلی‌ثانیه)	ندارد (نیازمند فیوز/کلید بالادستی)
قابلیت کلیدزنی (ON/OFF)	دارد (شستی دکمه‌ای یا کلید گردان)	ندارد (فقط دارای شستی Test/Reset)
محل و نحوه نصب	نصب روی ریل DIN (قبل از کنتاکتور)	اتصال مستقیم به زیر کنتاکتور سری LC1D
اقتصادی بودن / هزینه	هزینه اولیه بالاتر (به دلیل حفاظت جامع)	اقتصادی و ارزان‌تر

۳. معرفی سری کدهای فنی محصولات اشنایدر

کدهای کلید حرارتی اشنایدر (TeSys GV):

• سری GV2ME: کلید حرارتی دکمه‌ای (Push Button) برای جریان‌های ۰.۱ تا ۳۲ آمپر.
• سری GV2P: کلید حرارتی با کلید گردان (Rotary Handle) و قدرت قطع بالا.
• سری GV3P: کلید حرارتی برای جریان‌های بالاتر (۹ تا ۶۵ آمپر) با ترمینال‌های EverLink.
• سری GV4P: کلید حرارتی الکترونیکی و هوشمند تا ۱۱۵ آمپر.

کدهای رله بی‌متال اشنایدر (TeSys LRD):

• سری LRD (از LRD01 تا LRD35) جهت اتصال مستقیم به زیر کنتاکتورهای ۹ تا ۳۲ آمپر (سری LC1D09 تا LC1D38).
• سری LRD3xx (مانند LRD332): جهت اتصال به کنتاکتورهای ۴۰ تا ۶۵ آمپر (سری LC1D40A تا LC1D65A).

۴. راهنمای محاسبه و جدول انتخاب کدهای اشنایدر بر اساس جریان موتور (FLC)

برای انتخاب صحیح تجهیزات حفاظتی اشنایدر:

1. استخراج جریان نامی (FLC): مقدار جریان کارکرد موتور ($I_n$ یا $I_e$) را از روی پلاک موتور مشخص کنید.
2. انتخاب بازه جریانی: کدی را انتخاب کنید که جریان نامی موتور در میانه‌ بازه تنظیمی آن قرار گیرد.
3. تنظیم ولوم جریان: پس از نصب، ولوم مدرج روی تجهیز را دقیقاً روی عدد FLC موتور قرار دهید.

جدول تطبیق کدهای اشنایدر بر اساس جریان نامی موتور:

جریان نامی موتور (FLC)	بازه تنظیمی (آمپر)	کد کلید حرارتی اشنایدر	کد رله بی‌متال اشنایدر
۱.۰ آمپر	1.0 – 1.6 A	GV2ME06 / GV2P06	LRD06
۲.۰ آمپر	1.6 – 2.5 A	GV2ME07 / GV2P07	LRD07
۳.۰ آمپر	2.5 – 4.0 A	GV2ME08 / GV2P08	LRD08
۵.۰ آمپر	4.0 – 6.3 A	GV2ME10 / GV2P10	LRD10
۸.۰ آمپر	6.0 – 10.0 A	GV2ME14 / GV2P14	LRD14
۱۱.۰ آمپر	9.0 – 14.0 A	GV2ME16 / GV2P16	LRD16
۱۵.۰ آمپر	12.0 – 18.0 A	GV2ME20 / GV2P20	LRD21
۲۱.۰ آمپر	17.0 – 23.0 A	GV2ME22 / GV2P22	LRD22
۲۸.۰ آمپر	24.0 – 32.0 A	GV2ME32 / GV2P32	LRD32

۵. تنظیمات و نکات ویژه در کاربردهای خاص

• موتورهای تک‌فاز: برای استفاده از کلید حرارتی یا بی‌متال ۳ پل در مدار تک‌فاز، جریان باید به‌صورت سری از هر ۳ پل عبور داده شود. در صورت استفاده از ۲ پل، مکانیزم حفاظت «قطع فاز» سیستم با ۵٪ جریان کمتر عمل می‌کند؛ بنابراین اگر تنها از ۲ پل استفاده می‌کنید، درجه تنظیم جریان را ۵٪ بالاتر ببرید.
• کاربرد با اینورتر (VFD):
  • سمت ورودی اینورتر: تجهیز حفاظتی را حداقل ۱.۴ برابر جریان ورودی اینورتر انتخاب کنید تا هارمونیک‌ها باعث قطع کاذب نشوند.
  • سمت خروجی اینورتر: فرکانس‌های بالا باعث گرم شدن سریع‌تر تیغه‌های بی‌متال می‌شوند. در صورت قطع کاذب، جریان را با آمپرمتر ترموالکتریک اندازه گرفته و ولوم تنظیم را کمی در جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید.
• حسایت تنظیم ولوم: تنظیم کمتر از FLC باعث قطع کاذب هنگام راه‌اندازی موتور می‌شود؛ تنظیم بالاتر از FLC نیز مانع از تشخیص اضافه بار مداوم شده و منجر به داغ شدن و سوختن سیم‌پیچی موتور خواهد شد.

برای مدارهایی که نیاز به پوشش کامل حفاظتی در یک تجهیز فشرده و مستقل دارند، کلیدهای حرارتی سری TeSys GV بهترین گزینه‌اند. اما اگر سیستم شما قبلاً به حفاظت اتصال کوتاه بالادستی مجهز شده و از مدار کنتاکتوری استفاده می‌کنید، بی‌متال‌های سری TeSys LRD راهکاری اقتصادی و کاملاً استاندارد محسوب می‌شوند.

برای مشاوره و فروش با شماره های زیر تماس بگیرید:

علی پوری رحیم
09132145439
—————–
میلاد جانقربان
09134220449
—————–
محمد صفاری
09132167200